Nowa ustawa o dostępności produktów i usług: Polska wdraża Europejski Akt o Dostępności (EAA). W dniu 26 kwietnia 2024 r. Sejm RP przyjął ustawę o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (Dz.U. 2024 poz. 731) . Ustawa ta implementuje do polskiego porządku prawnego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882, znaną jako Europejski Akt o Dostępności (European Accessibility Act, EAA) .
Cele i zakres ustawy
Głównym celem ustawy jest zwiększenie dostępności kluczowych produktów i usług dla osób z niepełnosprawnościami oraz osób z ograniczeniami funkcjonalnymi. Dotyczy to m.in. komputerów, smartfonów, bankomatów, terminali płatniczych, e- booków, usług e-commerce, bankowości detalicznej oraz cyfrowych usług informacyjnych w transporcie pasażerskim .
Obowiązki podmiotów gospodarczych
Ustawa nakłada obowiązki na producentów, importerów, dystrybutorów oraz usługodawców, którzy muszą zapewnić, że oferowane przez nich produkty i usługi spełniają określone wymagania dostępności. Obejmuje to m.in. dostosowanie interfejsów użytkownika, zapewnienie informacji w formatach dostępnych dla osób ze szczególnymi potrzebami oraz przystosowanie procedur reklamacyjnych .
Terminy i okresy przejściowe
Ustawa wejdzie w życie 28 czerwca 2025 r. Przewidziano jednak okresy przejściowe, umożliwiające dostosowanie się do nowych wymagań. Na przykład, usługi świadczone na podstawie umów zawartych przed tą datą mogą być kontynuowane do 28 czerwca 2030 r. Ponadto, mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi są zwolnione z obowiązku spełniania wymagań dostępności, co ma na celu uwzględnienie ich ograniczonych zasobów .
Nadzór i sankcje
Nadzór nad przestrzeganiem przepisów ustawy sprawować będzie Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) oraz odpowiednie organy nadzoru rynku. W przypadku stwierdzenia naruszeń, podmioty gospodarcze mogą zostać ukarane karami pieniężnymi, których wysokość może sięgać do dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający nałożenie kary, ale nie więcej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary
Wyjątki przestrzegania dyrektywy
- Mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi (zatrudniające do 9 osób i obrót do 2 mln euro rocznie) – nie muszą spełniać wymagań EAA, natomiast muszą informować konsumentów, jeśli coś nie jest dostępne. Jednakże zaleca się i tak dążyć do dostępności ze względów etycznych i wizerunkowych.
- Nadmierne obciążenie – jeśli dostosowanie produktu lub usługi do wymagań dostępności wiązałoby się z nieproporcjonalnym kosztem lub trudnością, można zgłosić wyjątek – ale trzeba to udokumentować i uzasadnić oraz podlega to kontroli i weryfikacji przez organy nadzoru (np. PFRON).
Znaczenie dla społeczeństwa i gospodarki
Wprowadzenie ustawy stanowi istotny krok w kierunku budowania społeczeństwa bardziej inkluzywnego i dostępnego dla wszystkich obywateli. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność dostosowania oferowanych produktów i usług, co może wiązać się z dodatkowymi kosztami, ale jednocześnie otwiera nowe możliwości rynkowe i wzmacnia wizerunek firmy jako społecznie odpowiedzialnej .
Podsumowując
Dyrektywa EAA oraz ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. to nie tylko kolejny wymóg prawny, ale przede wszystkim impuls do pozytywnych zmian – zarówno w społeczeństwie, jak i w biznesie. Wdrożenie zasad dostępności staje się standardem, który służy wszystkim użytkownikom, niezależnie od ich sprawności. Dzięki nowym regulacjom Polska dołącza do grona państw, które stawiają na nowoczesność, równość i otwartość w dostępie do technologii oraz usług. Podmioty gospodarcze, które już dziś podejmą działania dostosowawcze, nie tylko zyskają przewagę konkurencyjną, ale również przyczynią się do budowy bardziej sprawiedliwego i dostępnego świata. Dostępność nie jest barierą – to szansa na rozwój i lepsze jutro dla wszystkich.