Dostępność cyfrowa opiera się na czterech kluczowych zasadach: postrzegalności, funkcjonalności, zrozumiałości i kompatybilności. Każda z nich odpowiada na inny etap kontaktu użytkownika z usługą cyfrową. Po tym, jak użytkownik może odebrać treść i wykonać działanie, kolejnym krokiem jest jej zrozumienie. Tym właśnie zajmuje się zasada zrozumiałości.
Zrozumiałość decyduje o tym, czy użytkownik wie, co widzi, co się właśnie wydarzyło i co powinien zrobić dalej.
Czym jest zrozumiałość?
Zrozumiałość w standardzie WCAG oznacza, że treści oraz sposób działania interfejsu są jasne, czytelne i przewidywalne. Użytkownik nie musi się domyślać znaczenia komunikatów, zgadywać funkcji przycisków ani uczyć się za każdym razem nowego sposobu obsługi strony.
Zrozumiałość dotyczy zarówno języka, jak i zachowania interfejsu. Obejmuje treść tekstów, nazwy przycisków, komunikaty o błędach, instrukcje, a także to, czy strona reaguje w sposób oczekiwany i spójny.
Jeżeli ktoś:
- ma trudności poznawcze – potrzebuje prostego, jasnego języka,
- nie zna specjalistycznych pojęć – potrzebuje zrozumiałych nazw i wyjaśnień,
- jest w stresie lub pośpiechu – potrzebuje jednoznacznych komunikatów,
- korzysta z usługi po raz pierwszy – potrzebuje przewidywalnego działania strony
Jeżeli interfejs jest niejasny, nawet funkcjonalna i dobrze zaprojektowana strona może stać się trudna w użyciu.
Zrozumiałość a codzienne korzystanie z internetu
W praktyce zrozumiałość bardzo często decyduje o tym, czy użytkownik dokończy proces. Dotyczy to między innymi formularzy, rejestracji, zakupów online, wniosków czy usług publicznych.
Brak zrozumiałości pojawia się wtedy, gdy komunikaty są niejednoznaczne, język zbyt skomplikowany, a reakcje strony nieprzewidywalne. Użytkownik nie wie, czy zrobił coś poprawnie, co oznacza błąd albo dlaczego nie może przejść dalej.
Zasada zrozumiałości zakłada również, że podobne elementy działają w podobny sposób, a zmiany na stronie nie zaskakują użytkownika. Interfejs powinien prowadzić użytkownika krok po kroku, zamiast wymagać od niego domyślania się kolejnych działań.
Przykłady praktyczne
Prosty i zrozumiały język – treści są napisane jasno, bez zbędnych skrótów i specjalistycznych pojęć.
Jednoznaczne nazwy przycisków – użytkownik wie, co się stanie po ich kliknięciu.
Czytelne komunikaty o błędach – informują, co poszło nie tak i jak to poprawić.
Spójne działanie interfejsu – podobne elementy zachowują się w ten sam sposób.
Przewidywalna nawigacja – użytkownik wie, gdzie jest i jak wrócić do poprzedniego krok
Zrozumiałość jako realna korzyść
Projektowanie zgodne z zasadą zrozumiałości zmniejsza liczbę błędów i frustrację użytkowników. Ułatwia korzystanie z usług osobom z trudnościami poznawczymi, osobom starszym, użytkownikom w stresie, ale także wszystkim, którzy oczekują prostych i klarownych rozwiązań.
Zrozumiały interfejs oznacza krótszy czas realizacji zadań, mniej porzuconych procesów i większe zaufanie do usługi. Użytkownik, który rozumie, co się dzieje, chętniej kończy rozpoczęte działania i wraca w przyszłości.
Podsumowanie
Zrozumiałość to trzeci krok dostępności. Jeżeli użytkownik nie rozumie treści lub sposobu działania interfejsu, nie będzie w stanie skutecznie skorzystać z usługi – nawet jeśli jest ona postrzegalna i funkcjonalna.
Dostępna strona lub aplikacja to taka, która komunikuje się z użytkownikiem jasno, przewidywalnie i bez zbędnych barier.